Παροιμίες.
Συνέχεια της συλλογής με διαφορετικές φράσεις. Κάθε εγγραφή οδηγεί σε δική της σελίδα και τεκμηρίωση.
Εγγραφές 361–395 από 395 · Κάθε φράση έχει μόνιμη διεύθυνση.
Ο ήλιος λάμπει για όλους
Απόδοση: Λατινική παροιμία
Η πιο σκοτεινή ώρα είναι πριν από την αυγή
Απόδοση: Αγγλική παροιμία (Τόμας Φούλερ)
Στρέψε το πρόσωπό σου στον ήλιο και οι σκιές θα πέσουν πίσω σου
Απόδοση: Μαορί παροιμία
Μισή δουλειά είναι το καλό ξεκίνημα
Απόδοση: Ελληνική παροιμία (από το «Αρχή ήμισυ παντός»)
Η σιωπή είναι χρυσός, ο λόγος άργυρος
Απόδοση: Ανατολική παροιμία
Ο καλός λόγος ανοίγει σιδερένιες πόρτες
Απόδοση: Τουρκική παροιμία
Ο ευγενικός λόγος είναι σαν την ανοιξιάτικη μέρα
Απόδοση: Ρωσική παροιμία
Η κουβέντα φέρνει την κουβέντα
Απόδοση: Ελληνική παροιμία
Όπου κι αν τραβάς, θα φτάσεις
Η κατεύθυνση που επιλέγεις καθορίζει και τον προορισμό· όπου στρέφεις την πορεία σου, εκεί καταλήγεις.
Σπίτι χωρίς Γιάννη, προκοπή δεν κάνει
Ένα σπίτι (ή ένα σύνολο) χωρίς τον άνθρωπο-κλειδί του δυσκολεύεται να προκόψει. Το «Γιάννης» λειτουργεί ως αρχετυπικό, πολύ διαδεδομένο ανδρικό όνομα, όχι ως αναφορά σε συγκεκριμένο πρόσωπο.
Σαρανταπέντε Γιάννηδες ενός κοκόρου γνώση
Πολλοί μαζί μπορεί να έχουν ελάχιστη σύνεση· η ποσότητα προσώπων δεν εξασφαλίζει κρίση. Συχνά λέγεται πειρακτικά για τους Γιάννηδες, αλλά η χρήση έχει γενικευτεί.
Δεν είναι Γιάννης, είναι Γιαννάκης
Κάποιος παρουσιάζει ως διαφορετικά δύο πράγματα που στην ουσία είναι τα ίδια, ή επιμένει σε ασήμαντη διάκριση.
Γεια σου Γιάννη — κουκιά σπέρνω
Για απάντηση άλλα αντ’ άλλων ή για συζήτηση που δεν συναντιέται: ο ένας χαιρετά ή ρωτά, ο άλλος μιλά για άσχετο θέμα.
Να σε κάψω, Γιάννη, να σ’ αλείψω μέλι
Λέγεται σε όποιον παριστάνει τον παρηγορητή ή τον θεραπευτή του κακού που ο ίδιος προκάλεσε.
Φοβάται ο Γιάννης το θεριό και το θεριό τον Γιάννη
Αμοιβαίος φόβος ή δισταγμός: καμία πλευρά δεν προχωρά, γιατί καμία δεν θέλει να εκτεθεί πρώτη.
Τα καλά του Γιάννη τα θέλουμε, τον Γιάννη δεν τον θέλουμε
Θέλουμε το όφελος ή το έργο κάποιου, αλλά όχι τον ίδιο τον άνθρωπο, την παρουσία ή τους όρους του.
Όπου Γιάννης και του Θεού η χάρη
Θετική, «φιλογιαννική» παροιμία: η παρουσία (ή το όνομα) του Γιάννη φέρνει τύχη ή εύνοια. Συγγενής, αλλά όχι ταυτόσημη, με το «Σπίτι χωρίς Γιάννη, προκοπή δεν κάνει».
Γιάννη είχα, Γιάννη έχω, κι αν ποτέ μου θα χηρέψω, πάλι Γιάννη θα γυρέψω
Δηλώνει προσήλωση στο ίδιο πρόσωπο ή τύπο ανθρώπου· συχνά ως πειρακτική υπεράσπιση των Γιάννηδων.
Άλλη παιδί δεν έκανε, μόνο η Μαριώ τον Γιάννη
Ειρωνεύεται υπερβολικό καμάρι για κάτι συνηθισμένο, σαν να είναι μοναδικό κατόρθωμα.
Κόψε ξύλο κάμε Αντώνη, κι από πλάτανο Μανώλη, κι αν ρωτάς και για τον Γιάννη, ό,τι ξύλο κόψεις κάνει
Πολλά ονόματα «ταιριάζουν» σε ορισμένα υλικά ή ρόλους· για τον Γιάννη, λέει η παροιμία, αρκεί οτιδήποτε. Μπορεί να διαβαστεί ως πειραγμός για την απλότητά του ή απλώς ως σχόλιο για το πόσο συνηθισμένο είναι το όνομα.
Πότε ο Γιάννης δεν μπορεί, πότε ο κώλος του πονεί
Για όσους βρίσκουν συνέχεια δικαιολογίες, ιδίως υγείας, για να αποφύγουν μια υποχρέωση.
Βγάλε το παιδί σου Γιάννη και απόλα το στον λόγγο
Το όνομα Γιάννης θεωρείται από μόνο του αρκετή «προστασία»· η παροιμία λέγεται με μισό ειρωνεία, μισό εμπιστοσύνη στη δύναμη του ονόματος.
Γιάννης πήγε, Γιάννης ήρθε
Κάποιος πέρασε από μια ευκαιρία, ένα ταξίδι ή μια μαθητεία χωρίς να κερδίσει τίποτα ουσιαστικό· έφυγε και γύρισε ίδιος.
Κάμε, Γιάννη, τη δουλειά σου κι ύστερα είμαι πάλι θεία σου
Ο καθένας κοιτάζει πρώτα τον πόνο ή το συμφέρον του· η συγγένεια και τα χάδια έρχονται αφού βολευτεί η δουλειά.
Κι αυτοκράτορας να γένεις, πάντα Γιάννης θε να μένεις
Τα αξιώματα δεν αλλάζουν τον χαρακτήρα· όποιος είναι χυδαίος ή απλός στο ήθος, τέτοιος μένει και με τίτλο.
Έξω Γιάννης, μέσα Σουλεϊμάνης
Για διπρόσωπο άνθρωπο: άλλο πρόσωπο δείχνει δημόσια κι άλλο κρατά μέσα του.
Ίσα Γιάννης, ίσα Χασάνης
Δύο πρόσωπα ή καταστάσεις διαφέρουν μόνο στο όνομα· στην ουσία είναι τα ίδια.
Όλοι μιλούν για τ’ άρματα κι ο Γιάννης για την πίτα
Κάποιος μιλά άσχετα ή κοιτά το ιδιωτικό, υλικό του συμφέρον, ενώ οι άλλοι συζητούν το σοβαρό θέμα.
Όλη μέρα καλογιάννης και το βράδυ κακογιάννης
Για όσους καλοπιάνουν όσο χρειάζονται για να πετύχουν τον σκοπό τους και μετά αλλάζουν συμπεριφορά.
Όπου Γιώργος και μάλαμα
Εκεί που εμφανίζεται ο Γιώργος (και, στην παλαιότερη μορφή, ο Γιάννης), υπάρχει αξία, καλοσύνη ή «χρυσάφι» χαρακτήρα. Λέγεται συχνά επαινετικά, και με χιούμορ, για τους Γιώργηδες.
Ο Μανώλης με τα λόγια χτίζει ανώγεια και κατώγια
Κάποιος υπόσχεται ή περιγράφει μεγάλα έργα χωρίς να τα πραγματοποιεί· χτίζει στα λόγια, όχι στην πράξη.
Άλλος είν’ ο Θοδωρής κι άλλος εκείνος που θωρείς
Η όψη ή το όνομα δεν ταυτίζονται με την ουσία του ανθρώπου· αυτός που βλέπεις δεν είναι (απαραίτητα) αυτός που νομίζεις.
Πιάσ’ τον Γιάννη τον άπιαστο
Για μάταιη προσπάθεια να πιάσεις ή να βρεις κάποιον/κάτι που δεν πιάνεται· κοντά στο «τρέχα γύρευε».
Άφησε ο Γιάννος την κλεψιά κι έπιασε το ζευγάρι
Για όποιον, αναπάντεχα, νοικοκυρεύεται ή αφήνει μια κακή συνήθεια και πιάνει τίμια δουλειά.
Κατά τον μαστρο-Γιάννη και τα κοπέλια του
Τα παιδιά ή οι μαθητές μοιάζουν στον δάσκαλο ή στον μάστορα που τους έβγαλε· κοντά στο «μ’ όποιον δάσκαλο καθίσεις».