01 / Ερμηνεία

Τι σημαίνει;

Η επιλογή βρίσκεται ανάμεσα σε δύο εξίσου δύσκολες ή επικίνδυνες λύσεις.

02 / Προέλευση

Από πού προέρχεται;

Δύο φυσικά εμπόδια παρουσιάζουν παραστατικά την κατάσταση χωρίς εύκολη διέξοδο.

Ελληνική λαϊκή παράδοση. Παραδοσιακή χρήση. Ο πρώτος δημιουργός και η πρώτη εμφάνιση δεν είναι γνωστοί· η παλαιότερη γραπτή καταγραφή συγγενικής μορφής που βρέθηκε (1867) δίνεται παρακάτω.

Πρώτη γνωστή καταγραφή. Καταγράφεται ήδη το 1867, σε συγγενική μορφή, στη β΄ έκδοση της συλλογής «Παροιμίαι δημώδεις» του Ι. Βενιζέλου (Ερμούπολις, σ. 78, αρ. Ε 188), με τη διατύπωση «Ἐμπρὸς γκρεμνός, καὶ 'πίσω λύκος». Είναι η παλαιότερη καταγραφή που έχει εντοπίσει το eipane. Δείχνει ότι η φράση ήταν ήδη σε χρήση τότε· δεν δείχνει πού ή πότε γεννήθηκε. Παλαιότερες εκδόσεις της συλλογής δεν έχουν ελεγχθεί ακόμη.

Πηγές
  1. Ι. Βενιζέλος, «Παροιμίαι δημώδεις», β΄ έκδοση, Ερμούπολις 1867, σ. 78, αρ. Ε 188. Η σελίδα στο Internet Archive ↗
Έλεγχος πηγών: 11.11.2026
03 / Στην πράξη

Πώς τη χρησιμοποιούμε;

«Αν μείνει χάνει χρόνο, αν φύγει χάνει χρήματα: μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα.»
«— Αν πάρω το πρωινό τρένο, θα φτάσω κουρασμένη· αν πάρω το βραδινό, θα χάσω τη συνάντηση. — Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα.»
«Ή θα πληρώσει ακριβή επισκευή ή θα αγοράσει καινούργιο ψυγείο. Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα.»
Από τη συλλογή

Σημειώσεις & αναφορές.

Νόημα: Αδιέξοδο

Συνέχισε την ανακάλυψη

Θέματα & συλλογές.

Για την τεκμηρίωση

Η καταγραφή προέρχεται από τη συλλογή του eipan, ενημέρωση 29.10.2026. Η προσωπική απόδοση και οι ετυμολογικές εξηγήσεις του υλικού διακρίνονται από την επαληθευμένη πρωτογενή μαρτυρία. Πώς δουλεύουμε ↗

Από αναγνώστες

Παραδείγματα χρήσης από αναγνώστες.

    Δεν υπάρχει ακόμη παράδειγμα από αναγνώστες. Εσύ πώς το λες;

    Συζήτηση

    Σχόλια.

      Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια.

      Γράψε σχόλιο ή παράδειγμα χρήσης

      Όλα διαβάζονται από την επιμέλεια πριν εμφανιστούν. Το όνομά σου εμφανίζεται μαζί με την ανάρτηση· το email δεν εμφανίζεται ποτέ.

      Τι θέλεις να προσθέσεις;