---
title: "Η γλώσσα κόκαλα δεν έχει και κόκαλα τσακίζει: σημασία και προέλευση | eipane.com"
description: "Η γλώσσα κόκαλα δεν έχει και κόκαλα τσακίζει. Οι λέξεις μπορούν να προκαλέσουν βαθιά συναισθηματική βλάβη."
url: https://eipane.com/i-glossa-kokala-den-echei-kai-kokala-tsakizei/
language: el
publisher: "SYMBOLS HOUSE OF BRANDS Ο.Ε."
license: "CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/) for the original explanations; credit eipane.com with a link"
---

Παροιμία [Λόγος](https://eipane.com/thematikes/logos/) Αρχείο #022

# «Η γλώσσα κόκαλα δεν έχει και κόκαλα τσακίζει»

[Ελληνική παροιμία](https://eipane.com/poios-to-eipe/elliniki-paroimia/)

Σημασία & προέλευση · Καταχώριση: 28.10.2026

Με γραπτή καταγραφή του 1867

Επιμέλεια αρχείου: [είπανε](https://eipane.com/syntaktiki-taytotita/) · Ενημέρωση: 11.11.2026

## Τι σημαίνει;

Οι λέξεις μπορούν να προκαλέσουν βαθιά συναισθηματική βλάβη.

## Από πού προέρχεται;

Η αντίθεση της μαλακής γλώσσας με τα σκληρά κόκαλα τονίζει τη δύναμη του λόγου.

**Ελληνική λαϊκή παράδοση.** Παραδοσιακή χρήση. Ο πρώτος δημιουργός και η πρώτη εμφάνιση δεν είναι γνωστοί· η παλαιότερη γραπτή καταγραφή που βρέθηκε (1867) δίνεται παρακάτω.

**Πρώτη γνωστή καταγραφή.** Καταγράφεται ήδη το 1867, στη β΄ έκδοση της συλλογής «Παροιμίαι δημώδεις» του Ι. Βενιζέλου (Ερμούπολις, σ. 95, αρ. Η 38), με τη διατύπωση «Ἡ γλῶσσα κόκκαλα δὲν ἔχει καὶ κόκκαλα τσακίζει». Είναι η παλαιότερη καταγραφή που έχει εντοπίσει το eipane. Δείχνει ότι η φράση ήταν ήδη σε χρήση τότε· δεν δείχνει πού ή πότε γεννήθηκε. Παλαιότερες εκδόσεις της συλλογής δεν έχουν ελεγχθεί ακόμη.

**Παράλληλα.** Παρόμοια εικόνα ή ιδέα σε παλαιότερα ή ξένα κείμενα. Η ομοιότητα δεν σημαίνει ότι η ελληνική φράση προέρχεται από αυτά.

- «a soft tongue breaks the bones» (Παροιμίαι (Ο΄) 25:15). Στην αγγλική μετάφραση του Brenton. Ο Βενιζέλος παραπέμπει ο ίδιος σε αυτό το χωρίο.

**Πηγές**

1. Ι. Βενιζέλος, «Παροιμίαι δημώδεις», β΄ έκδοση, Ερμούπολις 1867, σ. 95, αρ. Η 38. [Η σελίδα στο Internet Archive ↗](https://archive.org/details/paroimiaidmdeis00venigoog/page/n110/mode/1up)
2. Παροιμίαι (Ο΄), 25:15. [Bible Hub ↗](https://biblehub.com/sep/proverbs/25.htm)

Έλεγχος πηγών: 11.11.2026

## Πώς τη χρησιμοποιούμε;

> «Πρόσεχε πώς μιλάς στους άλλους. Η γλώσσα κόκαλα δεν έχει και κόκαλα τσακίζει.»

> «Ένα σχόλιο για το βάρος της τη στενοχώρησε για μέρες. Η γλώσσα κόκαλα δεν έχει και κόκαλα τσακίζει.»

> «— Θα του τα πω έξω από τα δόντια. — Πες τα, αλλά με τρόπο. Η γλώσσα κόκαλα δεν έχει και κόκαλα τσακίζει.»

## Σημειώσεις & αναφορές.

**Νόημα:** Τα λόγια πληγώνουν

**Ποιος:** Ελληνική παροιμία

## Θέματα & συλλογές.

- [Λόγος](https://eipane.com/thematikes/logos/)
- [Φιλία και σχέσεις](https://eipane.com/thematikes/filia-kai-scheseis/)
- [Ελληνικές λαϊκές παροιμίες](https://eipane.com/sylloges/ellinikes-laikes-paroimies/)

**Για την τεκμηρίωση**

Η καταγραφή προέρχεται από τη συλλογή του eipan, ενημέρωση 29.10.2026. Η προσωπική απόδοση και οι ετυμολογικές εξηγήσεις του υλικού διακρίνονται από την επαληθευμένη πρωτογενή μαρτυρία. [Πώς δουλεύουμε ↗](https://eipane.com/methodologia/)

**Ξέρεις μια παροιμία ή φράση που λείπει;**

Στείλ’ τη στην επιμέλεια: κάθε πρόταση ελέγχεται πριν δημοσιευτεί.

[Πρότεινε ένα είπαν](https://eipane.com/symmetoxi/proteine/)

### Σε αυτή τη σελίδα

Τι σημαίνει Προέλευση & ιστορία Παράδειγμα χρήσης Θέματα, ονόματα & συλλογές Παραδείγματα αναγνωστών Σχόλια [Read this in English ↗](https://eipane.com/en/i-glossa-kokala-den-echei-kai-kokala-tsakizei/)

**Πρόσθεσε σημείωση**

[Τοπική παραλλαγή, χρήση ή άλλη σημασία ↗](https://eipane.com/symmetoxi/simeiosi/?slug=i-glossa-kokala-den-echei-kai-kokala-tsakizei)

[Πρότεινε διόρθωση ↗](https://eipane.com/diorthoseis/?slug=i-glossa-kokala-den-echei-kai-kokala-tsakizei)

## Συνέχισε να διαβάζεις.

[Όλες οι φράσεις: Λόγος ↗](https://eipane.com/thematikes/logos/)

- [Στου κουφού την πόρτα όσο θέλεις βρόντα](https://eipane.com/stoy-koyfoy-tin-porta-oso-theleis-vroda/): Οι επίμονες εξηγήσεις δεν αποδίδουν όταν ο άλλος αρνείται να ακούσει.
- [Τα πολλά λόγια είναι φτώχεια](https://eipane.com/ta-polla-logia-einai-ftocheia/): Η υπερβολική φλυαρία χωρίς ουσία δεν βοηθά την επικοινωνία.
- [Αλλού τα κακαρίσματα κι αλλού γεννούν οι κότες](https://eipane.com/alloy-ta-kakarismata-ki-alloy-gennoyn-oi-kote/): Οι θόρυβοι και οι διακηρύξεις δεν δείχνουν πάντα πού γίνεται πραγματικά η δουλειά.

Πηγή: [https://eipane.com/i-glossa-kokala-den-echei-kai-kokala-tsakizei/](https://eipane.com/i-glossa-kokala-den-echei-kai-kokala-tsakizei/) · CC BY 4.0, με αναφορά στο eipane.com