---
title: "Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα: σημασία και προέλευση | eipane.com"
description: "Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα. Η επιλογή βρίσκεται ανάμεσα σε δύο εξίσου δύσκολες ή επικίνδυνες λύσεις."
url: https://eipane.com/bros-gkremos-kai-piso-rema/
language: el
publisher: "SYMBOLS HOUSE OF BRANDS Ο.Ε."
license: "CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/) for the original explanations; credit eipane.com with a link"
---

Παροιμία [Ζωή](https://eipane.com/thematikes/zoi/) Αρχείο #017

# «Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα»

[Ελληνική παροιμία](https://eipane.com/poios-to-eipe/elliniki-paroimia/)

Σημασία & προέλευση · Καταχώριση: 28.10.2026

Με γραπτή καταγραφή του 1867

Επιμέλεια αρχείου: [είπανε](https://eipane.com/syntaktiki-taytotita/) · Ενημέρωση: 11.11.2026

## Τι σημαίνει;

Η επιλογή βρίσκεται ανάμεσα σε δύο εξίσου δύσκολες ή επικίνδυνες λύσεις.

## Από πού προέρχεται;

Δύο φυσικά εμπόδια παρουσιάζουν παραστατικά την κατάσταση χωρίς εύκολη διέξοδο.

**Ελληνική λαϊκή παράδοση.** Παραδοσιακή χρήση. Ο πρώτος δημιουργός και η πρώτη εμφάνιση δεν είναι γνωστοί· η παλαιότερη γραπτή καταγραφή συγγενικής μορφής που βρέθηκε (1867) δίνεται παρακάτω.

**Πρώτη γνωστή καταγραφή.** Καταγράφεται ήδη το 1867, σε συγγενική μορφή, στη β΄ έκδοση της συλλογής «Παροιμίαι δημώδεις» του Ι. Βενιζέλου (Ερμούπολις, σ. 78, αρ. Ε 188), με τη διατύπωση «Ἐμπρὸς γκρεμνός, καὶ 'πίσω λύκος». Είναι η παλαιότερη καταγραφή που έχει εντοπίσει το eipane. Δείχνει ότι η φράση ήταν ήδη σε χρήση τότε· δεν δείχνει πού ή πότε γεννήθηκε. Παλαιότερες εκδόσεις της συλλογής δεν έχουν ελεγχθεί ακόμη.

**Πηγές**

1. Ι. Βενιζέλος, «Παροιμίαι δημώδεις», β΄ έκδοση, Ερμούπολις 1867, σ. 78, αρ. Ε 188. [Η σελίδα στο Internet Archive ↗](https://archive.org/details/paroimiaidmdeis00venigoog/page/n91/mode/1up)

Έλεγχος πηγών: 11.11.2026

## Πώς τη χρησιμοποιούμε;

> «Αν μείνει χάνει χρόνο, αν φύγει χάνει χρήματα: μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα.»

> «— Αν πάρω το πρωινό τρένο, θα φτάσω κουρασμένη· αν πάρω το βραδινό, θα χάσω τη συνάντηση. — Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα.»

> «Ή θα πληρώσει ακριβή επισκευή ή θα αγοράσει καινούργιο ψυγείο. Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα.»

## Σημειώσεις & αναφορές.

**Νόημα:** Αδιέξοδο

## Θέματα & συλλογές.

- [Ζωή](https://eipane.com/thematikes/zoi/)
- [Κι άλλες ελληνικές παροιμίες](https://eipane.com/sylloges/ellinikes-laikes-paroimies/)

**Για την τεκμηρίωση**

Η καταγραφή προέρχεται από τη συλλογή του eipan, ενημέρωση 29.10.2026. Η προσωπική απόδοση και οι ετυμολογικές εξηγήσεις του υλικού διακρίνονται από την επαληθευμένη πρωτογενή μαρτυρία. [Πώς δουλεύουμε ↗](https://eipane.com/methodologia/)

**Ξέρεις μια παροιμία ή φράση που λείπει;**

Στείλ’ τη στην επιμέλεια: κάθε πρόταση ελέγχεται πριν δημοσιευτεί.

[Πρότεινε ένα είπαν](https://eipane.com/symmetoxi/proteine/)

### Σε αυτή τη σελίδα

Τι σημαίνει Προέλευση & ιστορία Παράδειγμα χρήσης Θέματα, ονόματα & συλλογές Παραδείγματα αναγνωστών Σχόλια

**Πρόσθεσε σημείωση**

[Τοπική παραλλαγή, χρήση ή άλλη σημασία ↗](https://eipane.com/symmetoxi/simeiosi/?slug=bros-gkremos-kai-piso-rema)

[Πρότεινε διόρθωση ↗](https://eipane.com/diorthoseis/?slug=bros-gkremos-kai-piso-rema)

## Συνέχισε να διαβάζεις.

[Όλες οι φράσεις: Ζωή ↗](https://eipane.com/thematikes/zoi/)

- [Όποιος δεν έχει μυαλό έχει πόδια](https://eipane.com/opoio-den-echei-myalo-echei-podia/): Η έλλειψη οργάνωσης ή προνοητικότητας μπορεί να προκαλέσει επιπλέον κόπο.
- [Όπου φτωχός κι η μοίρα του](https://eipane.com/opoy-ftocho-ki-i-moira-toy/): Οι δυσκολίες μοιάζουν συχνά να πλήττουν ξανά εκείνους που έχουν τους λιγότερους πόρους.
- [Και του πουλιού το γάλα](https://eipane.com/kai-toy-poylioy-to-gala/): Μια αφθονία είναι τόσο μεγάλη ώστε προσφέρει ακόμη και πράγματα που δεν υπάρχουν.

Πηγή: [https://eipane.com/bros-gkremos-kai-piso-rema/](https://eipane.com/bros-gkremos-kai-piso-rema/) · CC BY 4.0, με αναφορά στο eipane.com